Thành ngữ về cảm xúc
Vui, lo, giận: cảm xúc nào cũng có thành ngữ gọi tên nó, bằng một hình ảnh ai cũng thấy được. Vui thì như Tết, lo thì như ngồi trên đống lửa. Biết những câu này, bạn tả cảm xúc của mình và của bạn bè sinh động hơn.Happy, worried, angry: every feeling has an idiom that names it with a picture everyone can see. Happy is like Tết, worried is like sitting on a fire. With these phrases, you can describe your own feelings and your friends' more vividly.
Khi vui
Vui như Tết
Từ khó (hard words): Tết: Tết Nguyên Đán, ngày lễ lớn nhất trong năm của người Việt.the Lunar New Year, the biggest festival of the Vietnamese year.
Tết là dịp vui nhất trong năm: cả nhà sum họp, có bánh chưng, có lì xì, ai cũng mặc đẹp và chúc nhau điều tốt lành. Vì thế, khi một nơi đông vui, rộn ràng, hay khi ai đó vui đến mức không giấu được, người ta nói vui như Tết.Tết is the happiest time of the year: the family gathers, there are rice cakes and lucky money, everyone dresses up and wishes each other well. So when a place is full of cheer, or someone is too happy to hide it, people say it is as happy as Tết.
Ví dụ (example): Hôm cả lớp được đi tham quan, sân trường vui như Tết.On the day the class went on a trip, the schoolyard was as happy as Tết.
Tiếng Anh (in English): Over the moon; As happy as a lark. Dịch sát chữ: Happy like Tết.Tiếng Anh so sánh với chim sơn ca, con chim hót vang mỗi sáng.English compares with the lark, a bird that sings out every morning.
Tươi như hoa
Bông hoa mới nở thì tươi tắn, rực rỡ. Tươi như hoa là rất tươi tắn; người ta hay nói cười tươi như hoa, tức là nụ cười rạng rỡ.A newly opened flower is fresh and bright. As fresh as a flower means very fresh and bright; people often say someone smiles like a flower, meaning a radiant smile.
Ví dụ (example): Được điểm mười, Thư cười tươi như hoa, chạy về khoe mẹ.Getting top marks, Thư ran home to tell her mum, beaming like a flower.
Tiếng Anh (in English): All smiles; As fresh as a daisy. Dịch sát chữ: As fresh as a flower.Tiếng Anh dùng khi ai đó khỏe khoắn, tỉnh táo, nhất là sau giấc ngủ.English uses it for someone lively and rested, especially after sleep.
Như cá gặp nước
Con cá được thả về nước thì bơi lội thỏa thích. Người cũng vậy khi gặp đúng nơi, đúng việc hợp với mình: rất vui và làm rất giỏi.A fish put back into the water swims about happily. So do people who find just the place or task that suits them: they are happy and do well.
Ví dụ (example): Mê vẽ từ nhỏ, vào câu lạc bộ mĩ thuật, Ngọc như cá gặp nước.Ngọc has loved drawing since she was little; in the art club she is in her element.
Tiếng Anh (in English): In one's element; Like a duck to water. Dịch sát chữ: Like a fish finding water.Tiếng Anh dùng khi ai đó làm quen với việc mới rất nhanh và tự nhiên.English uses it when someone takes to something new quickly and naturally.
Như trút được gánh nặng
Từ khó (hard words): gánh: hai thúng hàng treo ở hai đầu một đòn tre, đặt trên vai mà mang đi.a load carried on the shoulder: two baskets hung from the ends of a bamboo pole.
Gánh một gánh nặng đi đường xa thì mỏi vai lắm; đặt được gánh xuống, người nhẹ hẳn đi. Như trút được gánh nặng là thấy nhẹ nhõm khi một nỗi lo, một việc khó đã qua.Carrying a heavy load a long way makes your shoulders ache; when you set it down, you feel light at once. Like setting down a heavy load means feeling relieved when a worry or a hard task is over.
Ví dụ (example): Nộp xong bài thi cuối kì, Hiếu thấy như trút được gánh nặng.Once he had handed in his end-of-term exam, Hiếu felt as if a weight had been lifted off his shoulders.
Tiếng Anh (in English): A weight off your shoulders; A load off your mind. Dịch sát chữ: Like putting down a heavy load.
Mừng như bắt được vàng
Đi đường mà bắt được vàng thì ai cũng mừng quýnh lên. Mừng như bắt được vàng là vui mừng hết sức, thường khi được một điều mình mong mỏi.Anyone who found gold on the road would jump for joy. As glad as finding gold means overjoyed, usually at getting something you longed for.
Ví dụ (example): Tìm lại được chú gấu bông tưởng đã mất, bé Bông mừng như bắt được vàng.When she found the teddy bear she thought she had lost, little Bông was as glad as if she'd found gold.
Tiếng Anh (in English): Over the moon; Like a dog with two tails. Dịch sát chữ: As glad as finding gold.
Mát lòng mát dạ
Giữa trưa nắng được uống ngụm nước mát thì dễ chịu cả người. Mát lòng mát dạ là thấy vui vẻ, hài lòng trong lòng, thường khi thấy người thân ngoan ngoãn, giỏi giang.On a hot afternoon, a sip of cool water refreshes your whole body. A cool heart and a cool belly means feeling pleased and content inside, often when someone you love does well.
Ví dụ (example): Thấy Hà tự giác học bài, giúp mẹ việc nhà, bố mẹ mát lòng mát dạ.Seeing Hà do her homework without being told and help with the housework, her parents were delighted.
Tiếng Anh (in English): Pleased as Punch; Warms the heart. Dịch sát chữ: A cool heart, a cool belly.
Mở cờ trong bụng
Ngày hội, người ta mở cờ, giương cờ rực rỡ khắp nơi. Mở cờ trong bụng là vui sướng đến mức trong lòng như có hội, dù có khi ngoài mặt vẫn cố giữ bình thường.On festival days, flags are raised and flown everywhere. Raising flags in your belly means being so happy it feels like a festival inside you, even if you try to look calm on the outside.
Ví dụ (example): Nghe cô báo được chọn vào đội tuyển cờ vua, Khôi mở cờ trong bụng.When the teacher announced he'd been picked for the chess team, Khôi was overjoyed inside.
Tiếng Anh (in English): Tickled pink; Jumping for joy inside. Dịch sát chữ: Flags raised in your belly.
Cười như được mùa
Từ khó (hard words): được mùa: năm thu hoạch nhiều lúa gạo.a year of good harvest.
Năm được mùa, lúa đầy kho, người nông dân vui lắm, cười nói rộn ràng. Cười như được mùa là cười vui vẻ, thoải mái, nhiều người cùng cười rộn rã.In a good harvest year, with barns full of rice, farmers are delighted and laugh and chatter happily. Laughing as in a good harvest means laughing heartily and freely, many people laughing together.
Ví dụ (example): Xem chú hề diễn trò, cả lớp cười như được mùa.Watching the clown's tricks, the whole class laughed their heads off.
Tiếng Anh (in English): To laugh your head off; To roar with laughter. Dịch sát chữ: Laughing as if the harvest were good.
Khi bất ngờ, lo lắng hay giận
Đứng ngây như phỗng
Từ khó (hard words):
- ngây: đờ ra, không biết phản ứng gì.dazed, not knowing how to react.
- phỗng: tượng người nhỏ bằng đất hay đá, đứng yên một chỗ, thường đặt ở đình, chùa hay bên hòn non bộ.a small clay or stone figure of a man, standing still, often placed at temples or beside a rock garden.
Ông phỗng bằng đất cứ đứng yên một chỗ, mắt mở to. Đứng ngây như phỗng là đứng sững, đờ người ra vì bất ngờ hay lúng túng.A clay phỗng figure stands motionless in one spot, eyes wide open. To stand dazed like a phỗng is to stand frozen, stunned by surprise or embarrassment.
Ví dụ (example): Thấy cả lớp hát mừng sinh nhật mình, Hoa đứng ngây như phỗng một lúc rồi mới cười òa.When the whole class sang happy birthday to her, Hoa stood rooted to the spot for a moment before bursting into laughter.
Tiếng Anh (in English): To stand rooted to the spot; To stand like a statue. Dịch sát chữ: Standing dazed like a clay figure.
Như ngồi trên đống lửa
Thử nghĩ bạn phải ngồi trên một đống lửa: không thể nào ngồi yên được. Khi lo lắng, sốt ruột chờ một tin gì đó, người ta cũng thấy bồn chồn như thế.Imagine having to sit on a fire: there is no way to sit still. When people are worried and waiting anxiously for news, they feel just as restless.
Ví dụ (example): Chờ cô đọc điểm bài kiểm tra, Na như ngồi trên đống lửa.Waiting for the teacher to read out the test marks, Na felt as if she were sitting on a fire.
Tiếng Anh (in English): On pins and needles; Like a cat on hot bricks. Dịch sát chữ: Like sitting on a fire.Tiếng Anh cũng chọn một hình ảnh nóng: con mèo trên gạch nóng.English also picks a hot picture: a cat on hot bricks.
Đỏ mặt tía tai
Từ khó (hard words): tía: màu đỏ thẫm, ngả sang tím.deep red, close to purple.
Khi tức giận hay cãi nhau hăng, máu dồn lên mặt: mặt đỏ bừng, tai đỏ tía. Thành ngữ tả lúc cơn giận lộ hết ra ngoài.When people get angry or argue hotly, blood rushes to the face: the face turns red and the ears deep red. The idiom pictures the moment when anger shows all over.
Ví dụ (example): Hai bạn cãi nhau đỏ mặt tía tai chỉ vì một quả bóng.The two friends argued until they were red in the face, all over a ball.
Tiếng Anh (in English): Red in the face; Hot under the collar. Dịch sát chữ: Red face, purple ears.
Như sét đánh ngang tai
Từ khó (hard words): sét: tia điện từ trên trời đánh xuống đất, kèm tiếng nổ rất to.a lightning strike from the sky to the ground, with a very loud crack.
Tiếng sét nổ ngay bên tai thì ai cũng giật mình, choáng váng. Một tin buồn đến bất ngờ cũng làm người nghe sững sờ như thế.A thunderclap right next to your ear makes anyone jump and reel. Sudden bad news stuns the listener in the same way.
Ví dụ (example): Nghe tin đội bóng của trường bị loại, cả lớp như sét đánh ngang tai.When they heard the school team had been knocked out, the whole class was thunderstruck.
Tiếng Anh (in English): A bolt from the blue. Dịch sát chữ: Like lightning striking right by your ear.Tiếng Anh nói tia sét từ trời xanh: một chuyện rất bất ngờ, không nhất thiết là chuyện buồn.English speaks of lightning from a blue sky: something completely unexpected, not necessarily bad.
Vò đầu bứt tai
Từ khó (hard words): vò: xoa mạnh, làm rối lên.to rub hard, to tousle.
Khi lúng túng hay sốt ruột, nhiều người cứ vò tóc, gãi tai mà không nghĩ ra cách. Vò đầu bứt tai là bối rối, khổ sở vì nghĩ mãi không ra hay không biết làm sao.When stuck or worried, many people rub their hair and tug their ears without finding an answer. Rubbing your head and pulling your ears means being at a loss, struggling because you can't work something out.
Ví dụ (example): Bài toán đố khó quá, Minh vò đầu bứt tai cả buổi rồi mới nghĩ ra cách giải.The word problem was so hard that Minh tore his hair out all afternoon before he found the answer.
Tiếng Anh (in English): To tear your hair out; At your wits' end. Dịch sát chữ: Rubbing the head, pulling the ears.
Bủn rủn chân tay
Từ khó (hard words): bủn rủn: mềm nhũn, rã rời, không còn sức.limp and weak, with no strength left.
Khi quá sợ hay quá xúc động, người ta thấy chân tay như mềm ra, không còn sức. Bủn rủn chân tay là cảm giác yếu hẳn đi trong lúc sợ hãi, lo lắng hay mừng quá.When very frightened or overwhelmed, people feel their arms and legs go soft and lose their strength. Weak in the arms and legs is that feeling of sudden weakness from fear, worry or even great joy.
Ví dụ (example): Lần đầu lên sân khấu hát trước cả trường, Hoa bủn rủn chân tay.Singing on stage in front of the whole school for the first time, Hoa went weak at the knees.
Tiếng Anh (in English): Weak at the knees. Dịch sát chữ: Arms and legs gone limp.
Mặt nặng mày nhẹ
Từ khó (hard words): mày: lông mày.the eyebrows.
Mặt sa sầm, lông mày nhíu lại: ai nhìn cũng biết người ấy đang không vui. Mặt nặng mày nhẹ là để lộ sự bực bội, khó chịu ra mặt, thay vì nói ra cho nhẹ nhàng.A heavy face and knitted brows: anyone can see that person is unhappy. A heavy face and light brows means showing your irritation on your face instead of talking it over calmly.
Ví dụ (example): Bị nhắc dọn đồ chơi, Bin mặt nặng mày nhẹ cả buổi. Mẹ bảo: "Không vui thì nói với mẹ, đừng giận dỗi thế."Told to tidy his toys, Bin sulked with a long face all afternoon. Mum said: "If something's wrong, tell me; don't just sulk."
Tiếng Anh (in English): To pull a long face; To have a face like thunder. Dịch sát chữ: A heavy face, light eyebrows.
Xanh như tàu lá
Từ khó (hard words): tàu lá: chiếc lá to, như lá chuối.a large leaf, like a banana leaf.
Khi quá sợ hay đang ốm, mặt người ta mất hết sắc hồng, tái đi như màu tàu lá. Xanh như tàu lá là mặt tái xanh, nhợt nhạt.When very frightened or ill, a person's face loses all its colour and turns pale like a leaf. As green as a banana leaf means pale and wan.
Ví dụ (example): Lần đầu ngồi tàu lượn, Tuấn xuống xe mặt xanh như tàu lá.After his first roller-coaster ride, Tuấn climbed out as white as a sheet.
Tiếng Anh (in English): As white as a sheet. Dịch sát chữ: As green as a big leaf.Tiếng Anh nói trắng như tờ giấy, người Việt nói xanh như tàu lá.English says white as a sheet; Vietnamese says green as a leaf.
Hồn vía lên mây
Từ khó (hard words): hồn vía: tinh thần, sự tỉnh táo của con người (theo cách nói xưa).a person's spirits, their wits (an old way of saying it).
Người xưa nói khi sợ quá, hồn vía như bay mất lên trời. Hồn vía lên mây là sợ hết hồn, hoảng hốt, không còn bình tĩnh.People of old said that when terrified, your spirits fly off into the sky. Spirits up in the clouds means scared out of your wits, panicking, no longer calm.
Ví dụ (example): Con chó nhà bên bất ngờ sủa ầm lên, Thảo giật mình hồn vía lên mây.The dog next door suddenly barked loudly, and Thảo nearly jumped out of her skin.
Tiếng Anh (in English): Scared out of your wits; To jump out of your skin. Dịch sát chữ: Spirits flown up to the clouds.