Thành ngữ tả người, tả vật
Muốn nói một người, một vật nhanh, nặng hay tối đến mức nào, người Việt hay so sánh với một hình ảnh ai cũng biết, nối bằng chữ "như": nhanh như chớp, chậm như rùa. Tiếng Anh cũng nói như vậy, với as … as hay like, nhưng có khi chọn hình ảnh khác: người Việt khỏe như voi, người Anh khỏe như bò đực.To say how fast, heavy or dark a person or a thing is, Vietnamese often compares it with a picture everyone knows, joined by như (like): as quick as lightning, as slow as a tortoise. English does the same with as … as or like, but sometimes picks a different picture: in Vietnamese you are as strong as an elephant, in English as strong as an ox.
Với con vật
Khỏe như voi
Voi là con vật to khỏe nhất trên cạn, kéo được cả những khúc gỗ lớn. Khỏe như voi là rất khỏe.The elephant is the strongest animal on land; it can pull huge logs. As strong as an elephant means very strong.
Ví dụ (example): Anh Tuấn khỏe như voi, một mình vác cả bao gạo lên gác.Tuấn is as strong as an ox: he carried a whole sack of rice upstairs on his own.
Tiếng Anh (in English): As strong as an ox. Dịch sát chữ: As strong as an elephant.Tiếng Việt so với con voi, tiếng Anh so với con bò đực: cùng ý, khác con vật.Vietnamese compares with an elephant, English with an ox: the same idea, a different animal.
Chậm như rùa
Con rùa mang chiếc mai nặng, bò từng bước rất chậm. Chậm như rùa là rất chậm, chậm chạp.A tortoise carries a heavy shell and crawls along one slow step at a time. As slow as a tortoise means very slow.
Ví dụ (example): Mạng yếu quá, trang web tải chậm như rùa.The connection is so weak that the website loads at a snail's pace.
Tiếng Anh (in English): At a snail's pace; As slow as a snail. Dịch sát chữ: As slow as a tortoise.Tiếng Việt so với con rùa, tiếng Anh hay so với con ốc sên.Vietnamese compares with a tortoise; English usually with a snail.
Ướt như chuột lột
Con chuột bị ướt sũng, lông bết sát vào da như bị lột. Ướt như chuột lột là ướt sũng từ đầu đến chân.A soaked rat's fur clings to its skin as if it had been stripped off. As wet as a stripped rat means soaked from head to toe.
Ví dụ (example): Quên mang áo mưa, Vy về đến nhà thì ướt như chuột lột.Vy forgot her raincoat and got home looking like a drowned rat.
Tiếng Anh (in English): Like a drowned rat; Soaked to the skin. Dịch sát chữ: As wet as a stripped rat.
Đắt như tôm tươi
Từ khó (hard words): đắt: ở đây là đắt hàng: nhiều người mua.here: in demand, bought by many.
Ở chợ, tôm tươi vừa bày ra là người ta tranh nhau mua hết. Đắt như tôm tươi là bán rất chạy, món gì được nhiều người tìm mua. Chữ "đắt" ở đây là đắt hàng, không phải giá cao.At the market, fresh shrimp sell out the moment they are laid out. Selling like fresh shrimp means selling very fast, something everyone wants. "Đắt" here means in demand, not expensive.
Ví dụ (example): Hội chợ của trường, bánh do lớp 4B làm đắt như tôm tươi, chưa đến trưa đã hết.At the school fair, the cakes made by class 4B sold like hot cakes and were gone before noon.
Tiếng Anh (in English): To sell like hot cakes. Dịch sát chữ: Selling like fresh shrimp.
Đông như kiến
Đàn kiến bao giờ cũng đông nghịt, con nọ nối con kia không đếm xuể. Đông như kiến là rất đông, người đi lại chen chúc, nhộn nhịp.A colony of ants is always crowded, one after another, too many to count. As crowded as ants means very crowded, with people pushing and bustling about.
Ví dụ (example): Ngày hội sách, sân trường đông như kiến, ai cũng muốn tìm cuốn truyện mình thích.On book fair day, the schoolyard was swarming like an anthill: everyone wanted to find their favourite story.
Tiếng Anh (in English): Packed like sardines; Like a swarm of bees. Dịch sát chữ: As crowded as ants.Tiếng Anh so sánh với cá mòi xếp chặt trong hộp: nói chỗ chật, đông người.English compares with sardines packed in a tin: said of a crowded, cramped place.
Nhanh như sóc
Từ khó (hard words): sóc: con vật nhỏ, đuôi xù, sống trên cây, chạy nhảy rất nhanh.a squirrel: a small bushy-tailed animal that lives in trees and darts about.
Con sóc chạy nhảy trên cành cây thoăn thoắt, thoắt cái đã không thấy đâu. Nhanh như sóc là rất nhanh nhẹn, thường khen trẻ em hay người làm việc lanh lẹ.A squirrel darts along the branches so fast that it's gone in a flash. As quick as a squirrel means very nimble, often said in praise of a child or someone who works briskly.
Ví dụ (example): Vừa nghe trống ra chơi, Bin đã chạy ra sân nhanh như sóc.The moment the break drum sounded, Bin was out in the yard, quick as a squirrel.
Tiếng Anh (in English): Quick as a flash; Nimble as a squirrel. Dịch sát chữ: As quick as a squirrel.
Với thiên nhiên
Nhanh như chớp
Từ khó (hard words): chớp: tia sáng lóe lên rất nhanh trên trời khi có giông.lightning, the flash that lights up the sky in a storm.
Tia chớp lóe lên rồi tắt chỉ trong nháy mắt. Nhanh như chớp là rất nhanh, nhanh đến mức không kịp nhìn.A flash of lightning comes and goes in the blink of an eye. As quick as lightning means very fast, too fast to follow.
Ví dụ (example): Chuông vừa reo, Tuấn đã chạy ra sân nhanh như chớp.The moment the bell rang, Tuấn dashed out to the playground as quick as lightning.
Tiếng Anh (in English): As quick as lightning; As quick as a flash. Dịch sát chữ: As fast as lightning.
Rõ như ban ngày
Giữa ban ngày, trời sáng, cái gì cũng nhìn thấy rõ. Rõ như ban ngày là rất rõ ràng, ai cũng thấy, không thể chối cãi.In broad daylight, everything is plain to see. As clear as day means perfectly clear: everyone can see it and no one can deny it.
Ví dụ (example): Vết chân đầy bùn dẫn thẳng từ cửa đến giường của Bin. Ai làm bẩn nhà thì đã rõ như ban ngày.Muddy footprints led straight from the door to Bin's bed. Who had dirtied the house was as clear as day.
Tiếng Anh (in English): As clear as day; As plain as the nose on your face. Dịch sát chữ: As clear as daytime.
Mưa như trút nước
Từ khó (hard words): trút: đổ hết ra một lúc.to pour out all at once.
Như có ai cầm cả thùng nước lớn đổ xuống từ trên trời: mưa to, nặng hạt, không ngớt. Mưa như trút nước là mưa rất to.As if someone were emptying a huge tub of water from the sky: heavy, thick, endless rain. Raining as if water were being poured out means raining very hard.
Ví dụ (example): Chiều qua mưa như trút nước, sân trường ngập đến mắt cá chân.Yesterday afternoon it poured with rain and the schoolyard was flooded ankle-deep.
Tiếng Anh (in English): It's raining cats and dogs; It's bucketing down. Dịch sát chữ: Raining as if water were being poured out.
Mọc lên như nấm
Sau một trận mưa, nấm mọc lên khắp nơi chỉ trong một đêm. Mọc lên như nấm là xuất hiện rất nhanh, rất nhiều, thường nói về nhà cửa, cửa hàng mới.After a rain shower, mushrooms pop up everywhere overnight. Springing up like mushrooms means appearing very fast and in great numbers, often said of new buildings or shops.
Ví dụ (example): Mấy năm nay, quanh trường Linh, các hiệu sách nhỏ mọc lên như nấm.In the last few years, little bookshops have sprung up like mushrooms around Linh's school.
Tiếng Anh (in English): To spring up like mushrooms. Dịch sát chữ: Springing up like mushrooms.
Lạnh như băng
Từ khó (hard words): băng: nước đông cứng lại vì quá lạnh.ice: water frozen hard by the cold.
Băng là nước đã đông cứng, chạm vào lạnh buốt. Lạnh như băng là rất lạnh; người ta cũng nói vậy về một người lạnh lùng, không vui vẻ, không thân thiện.Ice is frozen water, freezing to the touch. As cold as ice means very cold; people also say it of someone cold and unfriendly.
Ví dụ (example): Sáng mùa đông trên Sa Pa, nước suối lạnh như băng.On a winter morning in Sa Pa, the stream water was as cold as ice.
Tiếng Anh (in English): As cold as ice; Ice-cold. Dịch sát chữ: As cold as ice.
Vàng như nghệ
Từ khó (hard words): nghệ: củ nghệ, ruột màu vàng đậm, dùng để nấu ăn và nhuộm màu.turmeric, a root with deep yellow flesh, used in cooking and as a dye.
Củ nghệ cắt ra có màu vàng rực, dính vào tay là vàng cả tay. Vàng như nghệ là vàng đậm, vàng tươi; người ta cũng nói vậy về nước da xanh xao, vàng vọt khi ốm.Cut turmeric is a vivid yellow that stains your hands. As yellow as turmeric means a deep, bright yellow; people also say it of someone's sallow skin when they are ill.
Ví dụ (example): Mùa lúa chín, cả cánh đồng vàng như nghệ.At harvest time, the whole field turned as yellow as turmeric.
Tiếng Anh (in English): As yellow as a buttercup. Dịch sát chữ: As yellow as turmeric.
Trắng như tuyết
Từ khó (hard words): tuyết: những bông băng nhỏ rơi từ trời khi rất lạnh, phủ trắng mặt đất.snow: small flakes of ice that fall from the sky in the cold, covering the ground in white.
Tuyết phủ trắng xóa, không một vết bẩn. Trắng như tuyết là trắng tinh, sạch sẽ, thường nói về áo quần, bông lúa hay hàm răng.Snow covers everything in pure white, without a mark. As white as snow means spotless white, often said of clothes, cotton or teeth.
Ví dụ (example): Ngày khai giảng, chiếc áo đồng phục mới của Lan trắng như tuyết.On the first day of school, Lan's new uniform shirt was as white as snow.
Tiếng Anh (in English): As white as snow; Snow-white. Dịch sát chữ: As white as snow.
Với đồ vật
Nhẹ như lông hồng
Từ khó (hard words): lông hồng: lông của chim hồng, một loài chim lớn giống thiên nga; rất nhẹ.the feather of the hồng, a large bird like a swan; very light.
Một chiếc lông chim nhẹ đến mức gió thổi là bay. Nhẹ như lông hồng là rất nhẹ, nhẹ như không.A bird's feather is so light that a breath of wind carries it off. As light as a hồng feather means very light, as if it weighed nothing.
Ví dụ (example): Chiếc diều giấy của Nam nhẹ như lông hồng, gió vừa thổi đã bay vút lên cao.Nam's paper kite is as light as a feather; at the first breath of wind it soars up high.
Tiếng Anh (in English): As light as a feather. Dịch sát chữ: As light as a hồng bird's feather.
Nặng như chì
Từ khó (hard words): chì: một kim loại màu xám, rất nặng.lead, a grey and very heavy metal.
Chì là một kim loại rất nặng: cầm một cục chì nhỏ đã thấy trĩu tay. Nặng như chì là rất nặng; khi buồn ngủ lắm, người ta cũng nói mí mắt nặng như chì.Lead is a very heavy metal: even a small lump weighs your hand down. As heavy as lead means very heavy; when people are very sleepy, they say their eyelids are as heavy as lead.
Ví dụ (example): Học đến khuya, mắt Lan nặng như chì, cứ díp lại.Studying late into the night, Lan's eyelids were as heavy as lead and kept closing.
Tiếng Anh (in English): As heavy as lead. Dịch sát chữ: As heavy as lead.
Tối đen như mực
Mực đen kịt, không có một chút ánh sáng nào. Tối đen như mực là tối đến mức không nhìn thấy gì.Ink is jet black, without a speck of light. As dark as ink means so dark you can't see a thing.
Ví dụ (example): Mất điện, cả phòng tối đen như mực, Minh phải mò tìm chiếc đèn pin.When the power went out, the room was pitch dark and Minh had to feel around for the torch.
Tiếng Anh (in English): Pitch dark; As black as ink. Dịch sát chữ: As black-dark as ink.
Đẹp như tranh
Một bức tranh được vẽ ra để đẹp: màu sắc hài hòa, cảnh nào cũng vừa mắt. Đẹp như tranh là đẹp đến mức tưởng như có người vẽ ra, thường nói về phong cảnh.A painting is made to be beautiful: its colours go together, every part pleases the eye. As lovely as a painting means so beautiful that it seems someone painted it, usually said of a landscape.
Ví dụ (example): Buổi sớm, sương còn phủ trên những thửa ruộng bậc thang, cả thung lũng đẹp như tranh.Early in the morning, with mist still over the rice terraces, the whole valley was as pretty as a picture.
Tiếng Anh (in English): As pretty as a picture. Dịch sát chữ: As beautiful as a painting.
Im lặng như tờ
Từ khó (hard words): tờ: tờ giấy.a sheet of paper.
Một tờ giấy nằm yên thì chẳng phát ra tiếng gì. Im lặng như tờ là yên lặng hoàn toàn, không một tiếng động, thường nói về một nơi đông người mà bỗng lặng im.A sheet of paper lying still makes no sound at all. As silent as a sheet of paper means completely quiet, without a sound, often said of a place full of people that suddenly goes silent.
Ví dụ (example): Cô giáo bước vào lớp, cả lớp đang ồn ào bỗng im lặng như tờ.When the teacher walked in, the noisy class suddenly went so quiet you could hear a pin drop.
Tiếng Anh (in English): You could hear a pin drop. Dịch sát chữ: As silent as a sheet of paper.
Ngọt như mía lùi
Từ khó (hard words): mía lùi: khúc mía vùi vào tro nóng cho chín, ăn rất ngọt.sugarcane roasted in hot ashes, very sweet to eat.
Khúc mía vùi trong tro nóng chín mềm, ăn ngọt lịm. Ngọt như mía lùi là rất ngọt; người ta cũng nói vậy về lời nói ngọt ngào, dễ nghe.Sugarcane roasted soft in hot ashes is wonderfully sweet. As sweet as roasted sugarcane means very sweet; people also say it of honeyed, pleasant words.
Ví dụ (example): Quả xoài chín trên cây nhà bà ngọt như mía lùi.The ripe mango from Grandma's tree was as sweet as roasted sugarcane.
Tiếng Anh (in English): As sweet as honey. Dịch sát chữ: As sweet as roasted sugarcane.